﻿АДАМ ЌЂЌЫЌТАРЫНЫЊ ЖАЛПЫЃА БІРДЕЙ ДЕКЛАРАЦИЯСЫ
ПРЕАМБУЛА
Адам баласы џйелменініњ барлыќ мџшелеріне тѕн ќадір-ќасиетін, ќђќыќтарыныњ тењдігі мен тартып алынбайтындыѓын тану, бостандыќ пен ѕділдіктіњ жѕне жалпыѓа бірдей бейбітшіліктіњ негізі болып табылатынына назар аудара отырып,
адам ќђќыќтарына деген елемеушілік, менсінбеушілік адам баласы арыныњ зыѓырданын ќайнататын таѓылыќ жаѓдайѓа ѕкеліп соѓатынына жѕне дџние жџзі адамдары сљз бен наным-сенім бостандыќтарына ие болып, џрей мен мђќтаждыќтан ада бола алатын ортаны ќђру - адам баласыныњ жоѓары мѕртебелі ђмтылысы деп жарияланѓанына назар аудара отырып,
адам баласы зорлыќ-зомбылыќ пен ќанауѓа ќарсы кљтеріліске мѕжбџр болатын жаѓдайды тудырмау џшін, адам ќђќыќтары зањ билігімен ќорѓалуы керек екеніне назар аудара отырып,
халыќтар арасында достыќ ќарым-ќатынастыњ дамуына жѕрдемдесу керек екеніне назар аудара отырып,
БіріккенЂлттар елдері љз Жарѓысында негізгі адам ќђќыќтарына, жеке адам басыныњ ќадір-ќасиеті мен ќђндылыѓына жѕне ерлер мен ѕйелдердіњ тењдігіне сенімдерін растап, ѕлеуметтік прогресс пен адамѓа ылайыќ љмір сџру дењгейін, наќтыланѓан бостандыќтардан тыс, кењ ауќымды бостандыќтарды арттыруѓа жѕрдемдесу керек деген шешімге келгендеріне назар аудара отырып,
мџше-мемлекеттер Біріккен Ђлттар Ђйымымен ынтыќтамаса отырып, адам ќђќыќтары мен негізгі бостандыќтары жалпыѓа бірдей ќђрметтеліп саќталуына ыќпал жасауѓа міндеттенгендеріне назар аудара отырып,
осы міндеттемелерді толыќќанды жџзеге асыру жолында осы ќђќыќтар мен бостандыќтардыњ мѕн-маѓынасы мен ерекшелітктерін ђѓынып тџсінудіњ мањызы зор екендігіне назар аудара отырып,
БАС АССАМБЛЕЯ,
Адам ќђќыќтарыныњ жалпыѓа бірдей Декларациясын бџкіл халыќтар мен мемлекеттердіњ ђмтылыстары арќылы ѕр адаммен ќатар, ќоѓамныњ ѕр органы осы декларацияны џнемі жадында тђтып, білім беру жѕне аѓарту жђмыстары арќылы осы ќђќыќтар мен бостандыќтарды ќадір тђтуѓа ыќпал жасап, џлттыќ халыќаралыќ шаралар арќылы Ђйымныњ мџше-мемлекеттерініњ халыќтарымен ќоса, олардыњ юрисдикциясына ќарасты территорялардыњ халыќтары арасында да, жалпыѓа бірдей тиімді тџрде танылып, жџзеге асырылуы џшін алѓа ќойылѓан маќсат ретінде жария етіп отыр.
1 бап
Барлыќ адамдар тумысынан азат жѕне ќадір-ќасиеті мен кђќыќтары тењ болып дџниеге келеді. Адамдарѓа аќыл-парасат, ар-ождан берілген, сондыќтан олар бір-бірімен туыстыќ, бауырмалдыќ ќарым-ќатынас жасаулары тиіс.
2 бап
Ѕр адам, нѕсіліне, тџр-тџсіне, жынысына. тіліне, дініне, саяси немесе басќа да наным-сенімдеріне, ђлттыќ, немесе ѕлеуметтік тегіне, мџліктік. тектік-топтыќ, немесе басќа да жаѓдаяттарѓа ќарамастан осы Декларацияда жарияланѓан барлыќ ќђќыќтар мен бостандыќтарѓа алаланбай, бірдей тењ ие болуы тиіс. Сонымен ќатар, ешкім де љзі тђратын елініњ, не болмаса территорияныњ саяси, ќђќыќтыќ, немесе халыќаралыќ мѕртебесініњ негізі бойынша, жѕне де ол территория тѕуелсіз, ѕлде біреудіњ ќарамаѓында, ѕлде љзін-љзі басќарушы емес, немесе оныњ егемендігі ѕртџрлі нысанда шектеулі болѓан кџнніњ љзінде де, алаланбауы тиіс.
3 бап
Ѕр адам љмір сџруге, бостандыќта болуѓа жѕне оныњ жеке басына ќол сђѓылмауына ќђќылы.
4 бап
Ешкім де ќђлдыќта немесе кіріптарлыќта ђсталуы тиіс емес. Ќђлдыќ пен ќђл саудасына, ќандай тџрде болса да, тыйым салынады.
5 бап
Ешкім де азапталуѓа немесе ќадір-ќасиетін ќорлайтындай адамшылыќќа жатпайтын ќатыгездік жолмен жѕбірленуге, немесе жазалануѓа тиіс емес.
6 бап
Ѕр адам ќай жерде жџрсе де, ќђќыќтыќ субъектісі ретінде танылуына ќђќылы.
7 бап
Зањ алдында жђрттыњ бѕрі тењ жѕне де зањ арќылы алаланбай, бірдей тењ ќорѓалуѓа ќђќылы. Барлыќ адам осы Декларацияныњ ережелерін бђзатын кемсітуден жѕне кемсітуге арандатушылыќтыњ барлыќ тџрінен тењ ќорѓалуѓа ќђќылы.
8 бап
Ѕр адам, конституциямен, немесе зањмен берілген негізгі ќђќыќтары бђзылѓан жаѓдайда, ќђќыѓын ќђзыретті ђлттыќ сот арќылы тиімді тџрде ќалпына келтіруге ќђќылы.
9 бап
Ешкім де негізсіз тђтќындалуѓа, ќамауда ђсталуѓа немесе ќуѓынѓа ђшыратылуѓа тиіс емес.
10 бап
Ѕр адам, љзініњ ќђќыќтары мен міндеттерін аныќтап, љзіне таѓылѓан ќылмыстыќ айыптаудыњ негізділігін белгілеу џшін, ісі толыќ тењдік негізінде, ѕділеттік талаптарѓа сай, тѕуелсіз жѕне ѕділ сот арќылы ашыќ ќаралуына ќђќыѓы бар.
11 бап
1. Ќылмыс жасады деп айыпталѓан ѕр адам, ќорѓану ќђќыѓы ќамтамасыздандырылып, зањды жѕне ашыќ сот талќылауы оныњ кінѕсін толыќ аныќтаѓанѓа дейін, кінѕсіз деп есептелуге ќђќыѓы бар. 
2. Ешкім де жасаѓан ѕрекеті немесе ѕрекетсіздігі негізінде, егер ол ѕрекеті ђлттыќ зањдар мен халыќаралыќ ќђкыќ бойынша ќылмыс болып саналмаса, жауапќа тартылмайды. Сонымен ќатар ќылмыс џшін берілген жаза, ќылмыс жасалѓан кезде зањмен кљзделген жазадан ауыр болмауѓа тиіс. 
12 бап
Ѕр адам жеке жѕне отбасылыќ љміріне љзгелердіњ љз бетінше араласуынан, озбырлыќ жасап баспанасына, хат жазысып-алысу ќђпиясына ќол сђѓуынан, ар-намысы мен абырой беделіне нђќсан келтіруінен ќорѓалуѓа ќђќыѓы бар.
13 бап
1. Ѕр адамныњ ѕр мемлекеттіњ ішінде жџріп-тђруына жѕне љз ќалауынша тђратын мекен-жайды тањдауына ќђќыѓы бар. 
2. Ѕр адам кез-келген елден, соныњ ішінде љзініњ туѓан елінен, басќа елге ќоныс аударуѓа жѕне љз еліне ќайтып оралуѓа ќђќылы. 
14 бап
1. Ѕр адамныњ ќуѓынѓа ђшыраѓан жаѓдайда, басќа елдерден баспана іздеп жѕне сол баспананы пайдалануѓа кђќыѓы бар. 
2. Бђл ќђќыќ шынтуатында саяси емес ќылмыстыњ негізінде, немесе Біріккен Ђлттар Ђйымыныњ маќсаттары мен ќаѓидаларына ќайшы келетін ѕрекеттері џшін ќуѓындалѓандарѓа жџрмейді. 
15 бап
1. Ѕр адамныњ азаматтыќќа ќђќыѓы бар. 
2. Ешкімді де азаматтыѓын